árg. 2006 | 2006 | Eldri tölublöð | Læknablaðið Electronic Fictionxxxgirl Artist Tartini COM Giuseppe Fiction XXX Girl" href="http://electronic.fictionxxxgirl.com/feed//artist/Tartini_COM___Giuseppe" /> 03. tbl 92. <img src="http://www.13pigs.com/wp-content/uploads/2009/01/lesbianas-emo-5.jpg"/>árg.<img src="http://files.myopera.com/ewica/albums/24999/xxx%20333.jpg"/> 200<img src="http://www.mundoimg.com/imagenes/adultos/189228_mundoimg_adm-alejandro_r_teen_flaquita_joy_mamando_y_haciendo_anales_16.jpg"/>6 | 2006 | E<img src="http://fileserver.ingersollrand.com/images_tfm_complete/PM15S-CSS-AAA-A02_L_l.jpg"/>ldri tölublöð <img src="http://www.mustangbeginnings.com/InventoryPhotos/9F91M578xxx0197/9F91M578xxx0197_18.jpg"/>| Læknablaðið Electronic Fictionxxxgirl Artist Tartini COM Giuseppe Fiction XXX Girl

Girl XXX XXX

03. tbl 92. árg. 2006 | 2006 | Eldri tölublöð | Læknablaðið Electronic Fictionxxxgirl Artist Tartini COM Giuseppe Fiction XXX Girl

Electronic Fictionxxxgirl Artist Tartini COM Giuseppe Fiction XXX Girl

-3% fæðinga. Þá fóru keisarafæðingar að verða öruggari og um leið tíðari. Hlutfallið var komið í 8% um 1980 (1), fór í 13-14% um 1990, en hækkaði síðan eins og á Norðurlöndum og víða í Evrópu enn meira á síðasta áratug upp í 18-19% sem er meðaltíðni undanfarinna ára (2, 3). Fjölgun aðgerða hefur tekið til bæði valkeisaraskurða (fyrirfram ákveðnir: um 40%) og bráða- eða neyðarkeisaraskurða (gerðir eftir að fæðing hefst: um 60%). Í sumum nágrannaríkjum okkar austan- og vestanhafs (Bandaríkjunum, Bretlandi, Þýskalandi) fæðir nú fjórða hver kona um kviðristu (sectio caesarea, dregið af gullaldarlatínu: a caeso matris uteri, frá ristu á leg móður) og svipaðar tölur hafa sést hér á landi (2, 3). Alls fæða milli 680-750 konur árlega með þessu móti og þetta er því ein algengasta skurðaðgerð á Íslandi. Aðgerðir eru gerðar á fjölbreyttum ábendingum sem snerta bæði móður og barn eða bæði. Tilgangurinn er að tryggja betri fæðingarleið með heilbrigði móður og barns í huga, þar sem ætlað er að það eigi við. Á sama tíma og hlutfall fæðinga með keisaraskurði hefur hækkað hefur burðarmálsdauði á Íslandi lækkað að minnsta kosti fimmfalt (3). Þar á milli er þó ekki einfalt samband vegna þess að keisaraskurðir eru einungis einn margra þátta sem hafa áhrif á lifun ófæddra og nýfæddra barna.

Konur sem gangast undir keisaraskurð eiga á hættu að verða fyrir fylgikvillum sem geta fylgt stórum holskurði (4). Fram hjá því verður ekki litið. Þær eru að vísu á besta æviskeiði og flestar hraustar, þola aðgerðina yfirleitt vel og jafna sig fljótt. Þess vegna eru alvarlegir fylgikvillar ekki algengir, einkum ef beitt er nauðsynlegum for­vörn­um gegn sýkingum og blóðsegamyndun. Samt er þetta inngrip í náttúrulegt ferli þungunar og barneigna og það er stutt frá heilbrigði í veru­legan vanda ef alvarlegir fylgikvillar verða. Keis­arafæðing er líka dýr. Hver aðgerð kostar samkvæmt DRG-útreikningum að meðaltali um 495.000 krónur, enda meðallegutími talsvert lengri en eftir eðlilega fæðingu sem kostar aðeins um 153.000 krónur. Samkvæmt þessu kostuðu keis­ara­að­gerð­ir á Íslandi um 350 milljónir króna á síð­asta ári. Komi til alvarlegra fylgikvilla verð­ur raun­kostnaður mun hærri. Val­aðgerðum fylgja til­tölu­lega fá vandkvæði og þau eru oft minni­hátt­ar, en bráðum aðgerðum fylgir mun meiri áhætta, einkum ef konan er komin langt í fæðingu eða ef neyðaraðgerð þarf. Þá getur heildartíðni fylgi­kvilla orðið um 40% ef allt er talið (4). Fæðing hefur fram að bráðaaðgerð oft verið langdregin, skoðanir um leggöng endurteknar og sýkingahætta því aukin. Skorið er gegnum bjúgkenndan og mjúk­an vef sem rifnar auðveldlega í átt að leg­æð­un­um þegar verið er að ná fram barnshöfði sem er kýlt niður í grindarinngang. Blóðtap getur orðið mikið og aðgerðin erfið með augljósum áhættum fyrir móðurina. Hærri meðalaldur mæðra og meiri tilhneiging til offitu hafa enn aukið hættu á fylgi­kvill­um á síðari árum (5, 6). Miðað við eðlilega fæð­ingu fá konur að minnsta kosti fjórum sinnum oftar blóðsega. Sýkingar í legi og skurðsári eru tölu­­vert algengari, jafnvel með sýklalyfjaforvörn. Ná­læg líffæri geta orðið fyrir áverka. Sjúkrahúsvist er mun lengri en eftir fæðingu um leggöng. Það þarf meiri verkjalyf og mörgum konum finnst reynsla af keisarafæðingu síðri en að geta fætt um fæðingarveg. Öndunarvandkvæði nýbura eru algengari þegar barnið er hrifið án fyrirvara úr móð­ur­kviði (7, 8). Ör í legi eykur hættu á legvöðva­gliðn­un og jafnvel legbresti í næstu meðgöngu og fylgju­festa verður oftar afbrigðileg (4, 7). Nýleg rann­sókn bendir til að óskýrðar andvana fæðingar auk­ist í síðari meðgöngum (9). Aðgerðin er því bæði miklu dýrari fæðingarleið fyrir samfélagið og langt í frá hættulaus.

Eðlilegt er því að skoða hvað hefur unnist við þessa hægfara og sumpart óhjákvæmilegu aukn­ingu og þá einkum hvort keisarafæðing við fulla meðgöngu skili þeim ávinningi í heilbrigði mæðra og barna sem að er stefnt. Hversu langt má ganga í fjölgun á keisaraskurðum til þess að ávinningur fari að verða óviss og jafnvel leiða til ófyrirséðra vandkvæða? Fyrir tveim áratugum voru rök færð fyrir því að tíðni nálægt 18% tengdist batnandi lifun og heilbrigði barnanna (10). Ef svo væri er hlutfall keisaraskurða á Íslandi nú um það bil rétt. Umræðan síðustu 20-30 ár sýnir þó að erfitt er að finna ákveðna viðmiðun. Jafnvel 12-15% viðmiðun Alþjóðaheilbrigðismála­stofnunar (11) er háð aðstæðum í mismunandi menningarsamfélögum og dómur um hvað telst "rétt" hlutfall keisarafæðinga þarf að byggjast á kerfisbundnu og nákvæmu mati á ástæðum og aðstæðum sem leiddu til aðgerðarinnar (12). Í huga margra úti í samfélaginu sýnist keisaraskurður auðfengin lausn á margvíslegasta vanda sem upp getur komið í meðgöngu eða fæðingu, ekki síst eftir á að hyggja ef fæðing hefur ekki gengið sem skyldi. Margir telja sjálfgefið að keisaraskurður þýði að móður og barni eigi að vegna vel og að fylgikvilla megi rekja til mistaka fæðingarlækna. Þá er að verða algengara að konur óski eftir fæðingu með valkeisaraskurði vegna ótta við að fæðing geti skaðað barnið eða þær sjálfar, til dæmis með því geta leitt til þvag- eða s03. tbl 92. árg. 2006 | 2006 | Eldri tölublöð | Læknablaðið Electronic Fictionxxxgirl Artist Tartini COM Giuseppe Fiction XXX Girls XXX Girl l03. tbl 92. árg. 2006 | 2006 | Eldri tölublöð | Læknablaðið Electronic Fictionxxxgirl Artist Tartini COM Giuseppe Fiction XXX Girlq o XXX Girl